Haute couture là gì? Khám phá chuẩn mực thời trang cao cấp thế giới

Haute couture là gì là câu hỏi được nhiều người yêu thời trang quan tâm khi thuật ngữ này thường xuyên xuất hiện trong các tuần lễ thời trang lớn. Không đơn giản là những bộ trang phục đắt tiền hay cầu kỳ, haute couture đại diện cho trình độ may đo thủ công, sự sáng tạo và kỹ thuật chế tác ở cấp độ đặc biệt cao. 

Đây cũng là một trong những biểu tượng quan trọng nhất của thời trang xa xỉ và nghệ thuật đương đại. Hãy cùng Kate Spade tìm hiểu về thời trang haute couture là gì qua bài viết dưới đây.

Haute couture là gì?

Haute couture là thuật ngữ tiếng Pháp, trong đó “haute” mang nghĩa cao cấp và “couture” liên quan đến may đo, chế tác trang phục. Hiểu đơn giản, haute couture có thể được gọi là thời trang may đo cao cấp, nơi mỗi thiết kế được tạo ra với mức độ cá nhân hóa và thủ công rất cao.

Tuy nhiên, không phải bất kỳ bộ trang phục đắt tiền hay được may thủ công nào cũng có thể gọi là haute couture. Tại Pháp, thuật ngữ này có ý nghĩa đặc biệt và được bảo hộ. Những nhà mốt muốn được công nhận là Haute Couture phải đáp ứng các tiêu chí do hệ thống quản lý thời trang cao cấp của Pháp đặt ra. Fédération de la Haute Couture et de la Mode hiện quản lý Haute Couture Committee, kế thừa truyền thống từ tổ chức được hình thành trên nền tảng do Charles Frederick Worth khởi xướng năm 1868.

Vì vậy, haute couture không chỉ nói về mức giá mà còn thể hiện trình độ kỹ thuật, tay nghề thủ công, tính cá nhân hóa và di sản của một nhà mốt.

Haute couture đọc thế nào?

Haute couture đọc thế nào là thắc mắc khá phổ biến với những người mới tìm hiểu về thời trang Pháp.

Trong tiếng Pháp, cụm từ này được phát âm gần với “ốt cu tuy”, trong đó âm cuối của “haute” không được phát âm như cách đọc tiếng Anh. Khi nói về thời trang, bạn có thể sử dụng cách đọc gần âm tiếng Pháp để người nghe dễ nhận biết thuật ngữ.

Do là một cụm từ tiếng Pháp nên cách phát âm cũng khác với việc đọc từng chữ theo tiếng Anh. Đây là lý do thuật ngữ này đôi khi gây khó khăn cho người mới tiếp cận.

Lịch sử ra đời của haute couture

Lịch sử haute couture gắn chặt với sự phát triển của Paris trở thành kinh đô thời trang. Giữa thế kỷ XIX, Charles Frederick Worth đã tạo ra bước chuyển lớn trong cách thời trang cao cấp được thiết kế và kinh doanh.

Năm 1858, Charles Frederick Worth thành lập House of Worth tại Paris. Ông không chỉ đơn thuần thực hiện yêu cầu của khách hàng mà còn chủ động sáng tạo thiết kế, giới thiệu chúng trên người mẫu và để khách hàng lựa chọn trước khi điều chỉnh theo số đo cá nhân. Cách làm này góp phần thay đổi vị thế của nhà thiết kế, từ một người thợ thực hiện yêu cầu trở thành người định hướng phong cách.

Đến năm 1868, tổ chức tiền thân của hệ thống nghiệp đoàn haute couture được hình thành, đặt nền móng cho việc bảo vệ và định hình các tiêu chuẩn của lĩnh vực này.

Nhà thiết kế haute couture đầu tiên là ai?

Khi tìm hiểu nhà thiết kế haute couture đầu tiên, cái tên thường được nhắc đến là Charles Frederick Worth. Ông sinh tại Anh nhưng tạo dựng sự nghiệp và dấu ấn lớn tại Paris.

Worth được xem là cha đẻ của haute couture và là một trong những người đầu tiên biến nghề may thành một lĩnh vực sáng tạo có tính nghệ thuật và thương hiệu rõ ràng. House of Worth được thành lập năm 1858 và thường được xem là nhà mốt đầu tiên hoạt động theo mô hình haute couture hiện đại.

Điểm đặc biệt trong cách làm của Worth là ông không chờ khách hàng đưa ra toàn bộ yêu cầu. Nhà thiết kế chủ động đưa ra ý tưởng, xây dựng mẫu trang phục và sử dụng người mẫu để giới thiệu thiết kế tại salon. Đây là tiền đề quan trọng cho cách trình diễn thời trang hiện đại.

Worth cũng góp phần thay đổi vai trò của tên tuổi nhà thiết kế. Việc đưa tên mình lên trang phục khiến nhà thiết kế không còn chỉ là người đứng sau sản phẩm mà trở thành một phần giá trị của thương hiệu.

Những tiêu chuẩn làm nên một thiết kế haute couture

Điểm khiến haute couture khác biệt nằm ở hệ thống tiêu chuẩn và mức độ thủ công rất cao.

May đo theo từng khách hàng

Một thiết kế haute couture thường được điều chỉnh dựa trên số đo và hình thể cụ thể của người mặc. Trang phục không đơn giản lấy một kích thước tiêu chuẩn rồi sản xuất hàng loạt.

Các nhà mốt có thể thực hiện nhiều lần thử đồ để đảm bảo trang phục đạt độ vừa vặn và hiệu ứng thẩm mỹ mong muốn.

Đề cao kỹ thuật thủ công

Nhiều công đoạn trong haute couture được thực hiện bằng tay. Từ dựng phom, thêu, đính kết, xử lý ren đến hoàn thiện những chi tiết nhỏ đều cần sự chính xác cao.

Fédération de la Haute Couture et de la Mode nhấn mạnh những tiêu chí liên quan đến tay nghề thủ công, khả năng cá nhân hóa, lịch trình bộ sưu tập và kỹ thuật của các xưởng may khi xét công nhận Haute Couture.

Sản xuất với số lượng giới hạn

Haute couture không hướng đến sản xuất đại trà. Mỗi thiết kế thường cần rất nhiều thời gian và nhân lực để hoàn thiện.

Chính giới hạn về số lượng giúp từng sản phẩm giữ được tính độc đáo, đồng thời phản ánh giá trị của lao động thủ công phía sau trang phục.

Chất liệu cao cấp

Các nhà mốt thường lựa chọn những loại vải, ren, lông vũ, đá, hạt cườm hoặc vật liệu đặc biệt phù hợp với ý tưởng thiết kế.

Tuy nhiên, chất liệu đắt tiền chỉ là một phần. Cách xử lý chất liệu và kỹ thuật biến chúng thành một thiết kế hoàn chỉnh mới là yếu tố tạo nên giá trị của haute couture.

Haute couture fashion có gì đặc biệt?

Haute couture fashion không chỉ hướng đến mục tiêu tạo ra một bộ trang phục đẹp để mặc. Nhiều bộ sưu tập còn được xây dựng như những tác phẩm nghệ thuật nhằm thể hiện câu chuyện, tư duy và thế giới sáng tạo của nhà thiết kế.

Trên sàn diễn, các thiết kế có thể xuất hiện với hình dáng rất ấn tượng, kỹ thuật dựng phom phức tạp hoặc những chi tiết gần như không thể ứng dụng vào trang phục hàng ngày.

Điều này khiến haute couture trở thành không gian để các nhà thiết kế thử nghiệm giới hạn của chất liệu, kỹ thuật và hình thể. Những ý tưởng từ couture đôi khi cũng được chuyển hóa thành các thiết kế thương mại dễ mặc hơn.

Haute couture khác thời trang may đo thông thường thế nào?

Nhiều người có thể nhầm haute couture với quần áo may đo cao cấp. Hai khái niệm có điểm tương đồng nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Một bộ vest được may riêng theo số đo với chất liệu cao cấp chưa chắc đã là haute couture. Điểm khác biệt nằm ở tiêu chuẩn, quy trình, mức độ thủ công và vị thế của nhà mốt.

Vì sao haute couture có giá trị cao?

Giá trị của haute couture đến từ nhiều yếu tố cộng lại. Trước hết là thời gian lao động. Một thiết kế phức tạp có thể cần rất nhiều giờ làm việc của những nghệ nhân chuyên biệt. Tiếp theo là kỹ thuật. Một số công đoạn đòi hỏi tay nghề được truyền qua nhiều thế hệ và không thể dễ dàng thay thế bằng máy móc.

Ngoài ra, khách hàng cũng đang trả tiền cho tính độc bản. Một thiết kế được tạo riêng cho một người có giá trị khác hoàn toàn so với sản phẩm được sản xuất hàng nghìn chiếc. Cuối cùng là giá trị sáng tạo và thương hiệu. Haute couture là nơi nhà mốt thể hiện khả năng nghệ thuật ở mức cao nhất, từ đó củng cố hình ảnh và di sản của thương hiệu.

Những công đoạn phía sau một thiết kế haute couture

Đằng sau một bộ trang phục xuất hiện vài phút trên sàn diễn là quá trình chuẩn bị rất dài. Đầu tiên, nhà thiết kế xây dựng ý tưởng và bản phác thảo. Sau đó, đội ngũ kỹ thuật nghiên cứu cấu trúc trang phục, lựa chọn vật liệu và tạo mẫu thử. Trang phục tiếp tục được dựng phom, may, thêu hoặc đính kết. Người mẫu có thể phải thử đồ nhiều lần để đội ngũ điều chỉnh từng chi tiết.

Đối với những thiết kế có kỹ thuật phức tạp, nhiều nghệ nhân có thể cùng tham gia vào một bộ trang phục. Mỗi người phụ trách một công đoạn như thêu, đính đá, làm ren, xử lý lông vũ hoặc hoàn thiện bề mặt. Vì vậy, khi nhìn một chiếc váy haute couture, điều đáng chú ý không chỉ là vẻ ngoài mà còn là lượng kỹ năng và thời gian được đầu tư phía sau nó.

Haute couture có phải chỉ để trình diễn?

Không hoàn toàn. Một số thiết kế haute couture được tạo ra để trình diễn và thể hiện ý tưởng nghệ thuật, nhưng nhiều thiết kế cũng được đặt may bởi khách hàng riêng.

Khách hàng của couture thường là những người có nhu cầu sở hữu trang phục độc bản cho các sự kiện đặc biệt. Tùy thiết kế, trang phục có thể được điều chỉnh nhiều lần để phù hợp với cơ thể và mong muốn của người mặc. Tuy nhiên, quy mô khách hàng của haute couture rất nhỏ so với thời trang may sẵn. Chính sự giới hạn này góp phần duy trì tính độc quyền của lĩnh vực.

Những nhà mốt haute couture nổi tiếng

Khi nhắc đến haute couture hiện đại, nhiều tên tuổi lớn của thời trang Pháp và quốc tế thường được biết đến như Dior, Chanel, Schiaparelli, Givenchy, Jean Paul Gaultier, Valentino hay Elie Saab.

Mỗi nhà mốt có một ngôn ngữ sáng tạo riêng. Dior thường gắn với kỹ thuật dựng phom và tinh thần nữ tính, Chanel nổi bật với di sản đặc trưng của thương hiệu, trong khi Schiaparelli được biết đến với cách tiếp cận giàu tính nghệ thuật và siêu thực. Điểm chung là họ sử dụng couture như không gian để thể hiện kỹ thuật, sáng tạo và bản sắc thương hiệu.

Haute couture có ảnh hưởng gì đến thời trang hiện đại?

Mặc dù không phải ai cũng có điều kiện sở hữu một bộ couture, ảnh hưởng của lĩnh vực này lại xuất hiện rất rộng rãi trong thời trang phổ thông. Những kỹ thuật dựng phom, cách xử lý chất liệu, bảng màu, họa tiết và ý tưởng từ các bộ sưu tập couture có thể được đơn giản hóa để đưa vào dòng ready to wear.

Couture vì vậy không chỉ tồn tại như một thế giới xa xỉ dành cho số ít. Nó còn đóng vai trò như phòng thí nghiệm sáng tạo, nơi các nhà thiết kế thử nghiệm ý tưởng trước khi chúng lan tỏa đến nhiều phân khúc thời trang khác.

Haute couture và giá trị của thời trang thủ công

Trong thời đại sản xuất hàng loạt, haute couture tạo ra một hướng đi hoàn toàn khác. Mỗi sản phẩm cần nhiều thời gian, sự kiên nhẫn và kỹ năng thủ công thay vì ưu tiên tốc độ sản xuất. Điều này khiến couture trở thành biểu tượng cho giá trị của đôi tay người thợ. Một đường kim, mũi chỉ hoặc chi tiết đính kết hoàn toàn có thể mất nhiều giờ để hoàn thiện.

Đây cũng là lý do haute couture thường được xem như điểm giao giữa thời trang và nghệ thuật. Giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở công năng mà còn ở quá trình sáng tạo và chế tác.

Kết luận

Qua những thông tin trên, có thể hiểu haute couture là gì thông qua ba yếu tố cốt lõi: may đo cá nhân hóa, kỹ thuật thủ công cao cấp và sức sáng tạo nghệ thuật. Đây không đơn thuần là những bộ quần áo xa xỉ mà là một lĩnh vực đặc biệt của thời trang, nơi các nhà mốt có thể đưa kỹ thuật và trí tưởng tượng đến giới hạn cao nhất.

Từ Charles Frederick Worth, người đặt nền móng cho mô hình nhà mốt hiện đại, đến những thương hiệu couture ngày nay, lĩnh vực này vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc định hình diện mạo của thời trang thế giới. Dù không phải sản phẩm dành cho số đông, haute couture vẫn là nơi những ý tưởng táo bạo nhất của ngành thời trang được sinh ra.